Dünyanın En İyi İnsansız Savaş Uçakları ve Özellikleri

Askeri ya da sivil havacılığın geleceğini oluşturan insansız hava araçları farklı ülkeler tarafından geliştiriliyor. Konvansiyonel savaş uçaklarının sürdürülebilirliğinin sağlanması için artan maliyetler ülkeleri insansız savaş uçakları konusunda çalışmaya yöneltmiştir. Bu sayede uçak kayıpları birinci derecede önemsenmeyecek, düşük maliyetli ve çok sayıda üretilebilecektir. İnsansız savaş uçakları tek başına görev yapabileceği gibi, insanlı bir savaş uçağının harekat merkezi olarak görev alacağı bir operasyona filo halinde destek verebilecektir. Dünyada halihazırda taarruz görevi icra edebilen ve seri üretimi gerçekleştirilen insansız savaş uçağı bulunmamaktadır. Az sayıda ülkenin gerçekleştirdiği geliştirme projeleri ise devam ediyor. Bu araştırma makalemizde en iyi insansız savaş uçakları ve özelliklerini, insansız savaş uçağı üreten ülkelerin devam eden projelerini inceliyoruz.

1) Baykar Bayraktar Kızılelma

Baykar tarafından geliştirilen Bayraktar Kızılelma, 14 Aralık 2022 tarihinde ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir. Bu sayede Türk havacılık tarihinin en önemli dönüm noktalarından birine imza atılmıştır.

2013 yılında kavramsal tasarım çalışmaları gerçekleştirilen Muharip İnsansız Uçak Sistemi (MİUS)’a ait ilk tasarım görselleri 20 Temmuz 2021 tarihinde yayınlanmıştır. 12 Mart 2022 tarihinde projeye resmen Kızılelma ismi verilmiştir. Kızılelma kelime anlamı olarak Türk mitolojisinde üzerine düşünüldükçe uzaklaşan ancak uzaklaştığı oranda cazibesi artan ülküler veya düşleri simgeleyen bir ifadedir.

Uçuşa hazır olan prototip ilk kez 30 Ağustos 2022’de Samsun’da gerçekleştirilen Teknofest’te sergilenmiştir. 19 Eylül 2022 tarihinde ilk motor entegrasyon testi başarıyla tamamlanmıştır. 20 Kasım 2022’de otomatik taksi ve koşu testi tamamlanmıştır. Ayrıca 3 Aralık 2022’de teker kesme testi yapılmış ve uçak yerden hafifçe yükselmiştir. Son olarak 14 Aralık 2022’de ise Bayraktar Kızılelma ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir. 2024’te seri üretime geçmesi hedeflenen sistemin yüksek hızlı uçuş ve seri iniş-kalkış testleri devam etmektedir.

Kızılelma, düşük radar izi teknolojisine uygun olarak tasarlanmıştır. Dikey kuyruklar ve kanartlar sayesinde yüksek manevra kabiliyetine sahiptir. Kısa pistli uçak gemilerine katapulta gerek olmadan iniş/kalkış yapabilecektir. TCG Anadolu gemisine konuşlanması hedefi, Kızılelma’yı insansız savaş uçakları arasında öne çıkarmaktadır.

Bayraktar Kızılelma farklı varyantlara sahip olacaktır. Buna göre ilk versiyon Kızılelma-A, Ukrayna üretimi Ivchenko-Progress AI-25TLT turbofan motorunu kullanarak ses hızının altında hareket edecektir. AI-322F motorunu kullanacak Kızılelma-B ise ses üstü hızlarda uçacaktır. Kızılelma-C’de ise 2 adet AI-322F artyakıcılı motor kullanılması planlanmıştır.

Kızılelma Teknik Özellikleri

8.5 ton azami kalkış ağırlığına sahip olan Kızılelma, tüm milli mühimmatları gövde içinde taşıyabilecektir. Her kanat altında en az 3’er adet mühimmat istasyonuna sahip olacağı beklenmektedir. 1500 kilogram faydalı yük taşıma kapasitesine sahip olan uçakta milli AESA radarı kullanılacaktır. Ek olarak Kızılelma 5 saat havada kalabilmektedir.

İnsansız olması sebebiyle agresif manevralar yapabilen uçak çok riskli operasyonlarda görev alabilecektir. Bayraktar Kızılelma 14.7 m uzunluğa, 10 m kanat açıklığına ve 3.3 m yüksekliğe sahiptir. Seyir hızı 0.6 Mach ve max. hız 0.9 Mach’tır. Ayrıca operasyonel irtifası 11.000 km, max. irtifası ise 14.000 m’dir.

2) Boeing MQ-28 Ghost Bat

Daha önce Boeing Airpower Teaming System (ATS) ve Loyal Wingman projesi olarak bilinen Boeing MQ-28 Ghost Bat insansız savaş uçağı, Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAAF) için Boeing Avustralya tarafından geliştirilmektedir. Yapay zeka kullanarak otonom görevleri yerine getirmek ve insanlı hava araçlarını desteklemek için bir güç çarpanı olarak tasarlanmıştır. Tam ölçekli maketi 2019 yılında, ilk gerçek uçak ise 2020 yılında tanıtılmıştır. Prototipin ilk test uçuşu ise 27 Şubat 2021’de gerçekleştirilmiştir.

Ghost Bat insansız savaş uçağının burun kısmında modüler bir görev paketi kullanılmıştır. Bu sistem muharebe, keşif-gözetleme ve elektronik harp amacıyla değiştirilerek kullanılabilmektedir. Bu sayede farklı görev tanımları ile kullanılması mümkün hale gelir. Ghost Bat, bağımsız operasyonlar düzenleyebileceği gibi harekatı komuta eden insanlı uçak tarafından da yönetilebilecektir.

Ghost Bat’in ABD’de mi yoksa Avustralya’da mı üretileceği henüz bilinmiyor. Fakat tasarım çalışmaları Avustralya’da devam eden uçak için 2021’de Queensland’de yeni bir üretim tesisi açılmıştır. İlk aşamada Avustralya için 3 adet prototip üretimi gerçekleştirilmiştir. 21 Mart 2022 tarihinde Loyal Wingman adı Ghost Bat olarak değiştirilmiştir. 2022 yılının Ağustos ayında ise uçağın ABD tarafından satın alınması konusunda görüşmeler başlatılmıştır. Ghost Bat 11.7 metre uzunluğundadır ve 3700 km menzile sahiptir. 2024-2025 yıllarında envantere alınması planlanmıştır.

3) Sukhoi S-70 Okhotnik-B

İlk olarak 2019 yılında Rusya Savunma Bakanlığı’nın yayınladığı bir video ile görücüye çıkan Okhotnik-B, 5. nesil Su-57 savaş uçaklarının kanat filosunda yer alması amacıyla tasarlanmıştır. Rus kaynaklarına göre Okhotnik-B, 25 ton azami kalkış ağırlığına ve 4000 km operasyon menziline sahiptir. Bununla birlikte 20 tonluk boş ağırlığı ile 1000 km/h hıza ve 6000 km menzile ulaşabilmektedir. Uzunluğu 14 m, kanat açıklığı 20 m olan insansız savaş uçağının derin taarruz maksatlı kullanılması planlanmıştır. Okhotnik-B, 1 adet Saturn AL-41F turbofan motordan güç almaktadır.

2021 yılının Şubat ayında, 4 adet Okhotnik-B’nin keşif ve taarruz görevlerinde kullanılmak üzere bir amfibi taarruz gemisinde kullanılacağı belirtilmiştir. Bununla birlikte 500 kg ağırlığında güdümsüz ilk mühimmat 2021 yılının Aralık ayında başarıyla ateşlenmiştir. Okhotnik-B insansız savaş uçağı her biri 2 ton olan 2 adet mühimmat taşıyabilmektedir.

Okhotnik-B’nin radar izinin azaltılması amacıyla düz bir motor nozulu ve gövde içi silah istasyonları kullanılmıştır. Sistem, %90 kompozit malzemeden üretilmiş ve özel bir malzeme ile kaplanmıştır. Ayrıca uçağın seri üretiminin 2024 yılında başlaması hedeflenmiştir.

Tavsiye İçerik : ‘Dünyanın En İyi Savaş Uçakları’

4) Northrop Grumman X-47B

ABD donanması için geliştirilen insansız savaş uçağı Northrop Grumman X-47B, ilk uçuşunu 2011 yılında gerçekleştirmiştir. İlk uçak gemisi iniş ve kalkışı 2013’te; ilk havadan yakıt ikmali ise 2015 yılında sağlanmıştır. Bu denemeler herhangi bir operatör desteği olmadan otonom olarak gerçekleştirilmiştir. Bu anlamda insansız savaş uçakları arasında tarihe geçmiştir.

Uçakta 1 adet Pratt Whitney F100-220U turbofan motoru kullanılmaktadır. Boş ağırlığı 6.350 kg ve azami kalkış ağırlığı 20.215 kg olan X-47B havadan yakıt ikmali yapabilmektedir. Uzunluğu 11.63 m, kanat açıklığı 18.92 m ve yüksekliği 3.10 m olan uçağın menzili 3889+ km’dir. 12.190 metre irtifada görev yapabilmektedir. Dahili istasyonuna 2 tondan fazla silah yüklenebilmektedir.

X-47B insansız savaş uçağı düşük radar kesit alanı ve üst düzey sensörlere sahiptir. Şu ana kadar 2 adet üretilen ve kuyruksuz tasarıma sahip olan X-47B operasyonel olmasa da geleceğin savaş uçaklarının geliştirilmesi amacıyla çok önemli tecrübeler kazandırmıştır.

Tavsiye İçerik : ‘Dünyanın En Büyük Savaş Gemileri: Okyanusun Devleri!’

5) BAE Systems Taranis

İngiliz BAE Systems tarafından geliştirilen insansız savaş uçağı Taranis, adını keltlerin gök gürültüsü tanrısından almaktadır. Taranis, ilk uçuşunu 10 Ağustos 2013 tarihinde gerçekleştirmiştir. BAE Systems ile birlikte Rolls Royce, General Electric ve Qinetiq firmaları da projede görev yapmaktadır.

Hem hava hem de kara hedeflerine karşı etkin olarak kullanılabilen Taranis, dünyanın her yerinde uydu aracılığı ile kontrol edilebilmektedir. Dahili füze istasyonu ve gelişmiş egzoz sistemi sayesinde radar izi azaltılmıştır. Uzunluğu 12.43 m, yüksekliği 4 m ve kanat açıklığı 10 m olan uçak saatte 1100 km/h max. hıza sahiptir.

Yaklaşık 8.08 tonluk azami kalkış ağırlığına sahip olan insansız savaş uçağı Taranis, kıtalararası menzile sahiptir. Uçak, 1 adet Rolls Royce Adour turbofan motorundan güç almaktadır. Uçağın seri üretiminin 2030 yılında başlaması hedeflenmiştir. Ayrıca Avrupa’nın 6. nesil savaş uçağı geliştirme programı (FCAS) kapsamında Taranis için elde edilen verilerin Dassault nEUROn ile birlikte kullanılması planlanmaktadır.

Tavsiye İçerik : ‘6. Nesil Savaş Uçakları ve En Önemli Özellikleri’

6) Dassault nEUROn

Fransız Dassault liderliğinde geliştirilen nEUROn projesine Yunanistan, İtalya, İspanya, İsveç ve İsviçre de destek vermektedir. Projede Dassault firması konsept ve detay tasarımın oluşturulması, nihai montajın gerçekleştirilmesi ve uçuş denemelerinden sorumludur. Yunan HAI, arka gövde ve egzoz üretimini üstlenmiştir. İtalyan Alenia Aerunautica firması ise elektrik alt yapısı, dahili silah istasyonu, hava veri kayıt ve yönetim sistemi ve uçuş denemelerinde görev almaktadır. İspanyol CASA kanat ve datalink entegrasyonu; İsviçreli RUAG silah arayüzleri ve rüzgar tüneli testleri; İsveçli SAAB ise gövde, yakıt alt sistemi, aviyonik sistemler ve uçuş denemelerinden sorumludur.

İlk uçuşunu 1 Aralık 2012 tarihinde gerçekleştiren nEUROn 4900 kg boş ağırlığa sahiptir. Uzunluğu 9.5 m, kanat genişliği 12.5 m olan uçak 980 km/h max. hıza sahiptir. nEUROn insansız savaş uçağı gücünü 2 adet Rolls Royce Adour turbofan motordan almaktadır. Azami kalkış ağırlığı 7 tondur. 2 adet 230 kg güdümlü bomba taşıyabilmektedir. 2014 yılının Mart ayında bir Rafale savaş uçağı ve bir de Falcon 7X iş jeti ile nEUROn, 1 saat 50 dk süren ortak uçuş gerçekleştirmiştir.

nEUROn, hem deniz platformlarına hem de karaya iniş/kalkış yapabilmektedir. Deneysel amaçlı geliştirilen uçağın seri üretime ne zaman geçeceği henüz belirsiz. Neuron insansız savaş uçağının, Avrupa’nın 6. nesil savaş uçağı geliştirme programı (FCAS) kapsamında işbirliği içinde kullanılması planlanıyor.

7) Boeing Phantom Ray

Phantom Ray, Boeing tarafından şirket özkaynakları kullanılarak geliştirilen bir insansız savaş uçağıdır. İlk uçuşu 2011 yılının Nisan ayında gerçekleştirilmiştir. 1 adet General Electric F404-E-102D motorundan güç alan Phantom Ray yaklaşık 2040 kg faydalı yük taşıma kapasitesine ve max. 1020 km/h hıza sahiptir. İstihbarat, keşif-gözetleme ve saldırı gibi standart görevlerin yanısıra otonom havada yakıt ikmali özelliği de bulunmaktadır. Uçak, ilk uçuşunu gerçekleştireceği yere NASA’ya ait Shuttle Carrier uçağı ile taşınmıştır. Bunun sebebi, ilk uçuş yerinin NASA’ya ait Dryden Uçuş Araştırma Merkezi olarak tanımlanması fakat sonra Edwards Hava Üssü olarak değiştirilmesidir.

Phantom Ray 11 m uzunluğa, 15 m kanat açıklığına ve 16.556 kg azami kalkış ağırlığına sahiptir. 12.000 m irtifaya çıkabilen uçak 998 km/h max. hıza ulaşabilmektedir.

8) Kratos XQ-58 Valkyrie

ABD’li Kratos tarafından geliştirilen XQ-58A Valkyrie, F-35 ve F-22 gibi savaş uçaklarının kanat filosunda yer almak üzere Skyborg’a entegre olacak şekilde deneysel amaçlı tasarlanmıştır. Aynı zamanda tek başına da operasyonel olarak kullanılabilmektedir. İlk uçuşunu 5 Mart 2019 tarihinde gerçekleştirmiştir. Her birinde 4 adet istasyon bulunan 2 adet silah bölmesine sahiptir. Uzunluğu 9.1 m, kanat açıklığı 8.2 m, boş ağırlığı 1134 kg ve azami kalkış ağırlığı 2722 kg’dır. Max. 1050 km/h hıza ulaşabilen uçak 5600 km menzile ve 14.000 m irtifada çalışma kabiliyetine sahiptir.

XQ-58 Valkyrie, geleneksel kalkış ve iniş yeteneklerine sahip olsa da pistten bağımsız olarak dikey havalanma ve paraşütle yere inme özelliklerine sahiptir. 26 Mart 2021 tarihinde gerçekleştirilen test uçuşunda dahili silah bölmesi ilk kez açılmıştır. Area-I tarafından üretilen Altius-600 küçük insansız hava aracı başarıyla fırlatılmıştır.

Tavsiye İçerik : ‘Devam Eden 5. Nesil Savaş Uçağı Projeleri’

9) TUSAŞ Anka-3

TUSAŞ, yüksek seviyede yük taşıma kapasitesi ve kuyruksuz tipte insansız savaş uçağı Anka-3 üzerine çalışmalar gerçekleştirmektedir. Anka-3, kuyruksuz tasarımı sayesinde düşük radar izi özelliğiyle hava-yer odaklı bir derin taarruz platformu olacak. Kuyruksuz tipte insansız savaş uçağı olması sebebiyle X-47B benzeri bir yapıya sahip olacağını söylemek mümkün. Anka-3’ün 18 Mart 2023 tarihinde ilk kez prototip gösterimi yapılmıştır. 26 Nisan 2023’te ise ilk kez piste çıkan Anka-3 ilk uçuşunu 28 Aralık 2023’te gerçekleştirmiştir. 1 saat 10 dakika süren uçuş esnasında 8.000 feet irtifaya ve 150 knot hıza ulaşılmıştır. Test uçuşları devam eden Anka-3’ün, TUSAŞ tarafından geliştirilen Milli Muharip Uçak KAAN‘ın kanat filosunda yer alması sürpriz olmayacaktır.

Anka-3’ün 6.500 kg azami kalkış ağırlığına ve 1.200 kg faydalı yük kapasitesine sahip olacağı açıklanmıştır. Ayrıca 40.000 feet irtifadaki havada kalma süresinin 10 saat olması; seyir hızının 0.42 Mach ve max. hızının 0.7 Mach olması hedefleniyor. Bununla birlikte SOM-J, MK-82 ve SDB gibi mühimmatları da taşıyabilmesi bekleniyor.

Tavsiye İçerik : ‘Dünyanın En İyi Silahlı İnsansız Hava Araçları’

10) Hongdu GJ-11 Sharp Sword

GJ-11; Shenyang Aircraft Design Institute (SYADI), Shenyang Aerospace University (SAU) ve Hongdu Aviation Industry Group (HAIG) tarafından geliştirilen insansız savaş uçağıdır.  Üretim Hongdu tarafından gerçekleştirilmektedir. İlk uçuşu 21 Kasım 2013 tarihinde 20 dk süreyle gerçekleştirmiştir.

GJ-11 Sharp Sword, gücünü 1 adet Guizhou WS-13 artyakıcısız turbofan motordan almaktadır. 12.2 m uzunluğa, 14.4 m kanat açıklığına ve 2.7 m yüksekliğe sahip olan insansız savaş uçağı, 2000 kg kapasiteli dahili bir silah bölmesine sahiptir. Motor nozulunun gizlenmesi ile radar izi azaltılmıştır. 2021 yılında Airshow China’da segilenen GJ-11, amfibi taarruz gemilerinden otonom olarak havalanabilecektir. Konsept çalışmaya göre GJ-11 insansız savaş uçakları, Çin’in Chengdu J-20 savaş uçaklarının kanat filosunda görev yapacaktır.

11) EADS Barracuda

Almanya ve İspanya ortaklığıyla geliştirilen Barracuda’nın bir test uçuşunda iniş esnasında denize düşmesi üzerine proje durdurulmuştur. Yeniden tasarlanan Barracuda ilk uçuşunu 2009 yılında gerçekleştirmiştir. Henüz geliştirme aşamasında olan uçağın 300 kg faydalı yük taşıması bekleniyor. Ayrıca 6100 m irtifada görev yapabilme kabiliyetine sahip olacağı düşünülüyor. İlk etapta saldırı yetenekleri planlanmayan projede talep olması halinde silah taşıma istasyonu eklenebileceği belirtilmiştir. Bu sebeple mevcut tasarım ticari olarak temin edilebilen hazır bileşenlerden oluşmaktadır.

Barracuda, 1 adet Pratt Whitney JT15D turbofan motorundan güç almaktadır. Ayrıca 8.25 m uzunluğa, 7.22 m kanat açıklığına, 3250 kg azami kalkış ağırlığına sahiptir. Max. hızı 1041 km/h ve menzili 200 km’dir.

12) CASC CH-7

Çin’in CH-7 insansız savaş uçağı Zhuhai Airshow’da en çok dikkat çeken teknolojilerin başında geldi. CASC tarafından geliştirilen CH-7, 10 m uzunluğa ve 22 m kanat açıklığına sahiptir. CH-7, 13 km irtifada görev yapabilmekte ve 15 saat havada kalabilmektedir. X-47B’ye benzerliği ile dikkat çeken CH-7 920 km/h hıza ulaşabilmektedir.

Tüm bu insansız savaş uçakları hakkında resmi kaynaklardan bilgilendirme yapılmış olmasına karşın İran’ın RQ-170 Sentinel insansız hava aracından kopyaladığı Shahed 171 Simorgh hakkında herhangi bir gelişme açıklanmamıştır. Ayrıca Çin’in Boeing MQ-28’den kopyaladığı CASC FH-97A ve henüz geliştirme aşamasında olan Hindistan’a ait DRDO Ghatak gibi projelere yönelik çalışmalar da devam etmektedir.